Cảm nhận về bài thơ Ngắm trăng trong Nhật kí trong tù của Hồ Chí Minh

về bài thơ Ngắm trăng trong Nhật kí trong tù của Hồ Chí Minh – Bài làm 1

Nhà văn Hoài Thanh có nói: “Thơ Bác đầy trăng”. Thật vậy, Bác đã viết nhiều bài thơ trăng. Trong số đó, bài “Ngắm trăng” là bài thơ tuyệt tác, mang phong vị Đường thi, được nhiều người ưa thích.

Nguyên tác bằng chữ Hán, đây là bản dịch bài thơ:

“Trong tù không rượu cũng không
 Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ.
Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ”.

Bài thơ rút trong “Nhật kí trong tù”; tập nhật kí bằng thợ được viết trong một hoàn cảnh đọa đày đau khổ, từ tháng 8 -1942 đến tháng 9 -1943 khi Bác Hồ bị bọn Tưởng Giới Thạch bắt giam một cách vô cớ. Bài thơ ghi lại một cảnh ngắm trăng trong nhà tù, qua đó nói lên một tình yêu trăng, yêu thiên nhiên tha thiết.

Hai câu thơ đầu ẩn chứa một nụ cười thoáng hiện. Đang trong nghịch cảnh, và đó cũng là sự thật “Trong tù không rượu cũng không hoa” thế mà Bác vẫn thấy lòng mình bối rối, vô cùng xúc động khi vầng trăng xuất hiện trước cửa ngục đêm nay. Ánh trăng mang đến cho thi nhân bao cảm xúc, bồi hồi.

Xem thêm:  Dàn ý bài: Phân tích truyện ngắn Thuốc của Lỗ Tấn

Trăng, hoa, rượu là ba thú vui tao nhã của khách tài tử văn chương. Đêm nay trong tù, Bác thiếu hẳn rượu và hoa, nhưng tâm hồn Bác vẫn dạt dào trước vẻ đẹp hữu tình của thiên nhiên. Câu thơ bình dị mà dồi dào cảm xúc. Bác vừa băn khoăn, vừa bối rối tự hỏi mình trước nghịch cảnh: Tâm hồn thì thơ mộng mà chân tay lại bị cùm trói, trăng đẹp thế mà chẳng có rượu, có hoa để thưởng trăng?

“Trong tù không rượu cũng không hoa,
Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ”.

Sự tự ý thức về cảnh ngộ đã tạo cho tư thế ngắm trăng của người tù một ý sâu sắc hơn các cuộc ngắm trăng, thưởng trăng thường tình. Qua song sắt nhà tù, Bác ngắm vầng trăng đẹp. Người tù ngắm trăng với tất cả tình yêu trăng, với một tâm thế “vượt ngục” đích thực? Song sắt nhà tù không thể nào giam hãm được tinh thần người tù có bản lĩnh phi thường như Bác:

“Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ”…

Từ phòng giam tăm tối, Bác hướng tới vầng trăng, nhìn về ánh sáng, tâm hồn thêm thư thái. Song sắt nhà tù tỉnh Quảng Tây không thể nào ngăn cách được người tù và vầng trăng! Máu và bạo lực không thể nào dìm được chân lí, vì người tù là một thi nhân, một chiến sĩ vĩ đại tuy “thân thể ở trong lao” nhưng “tinh thần ở ngoài lao”.

Xem thêm:  Cảm nghĩ bài thơ Khi con tu hú của Tố Hữu

Câu thứ tư nói về vầng trăng. Trăng có nét mặt, có ánh mắt và tâm tư. Trăng được nhân hóa như một người tri âm, tri kỉ từ viễn xứ đến chốn ngục tù tăm tối thăm Bác. Trăng ái ngại nhìn Bác, cảm động không nói nên lời, Trăng và Bác tri ngộ “đối diện đàm tâm”, cảm thông nhau qua ánh mắt. Hai câu 3 và 4 được cấu trúc đăng đối tạo nên sự cân xứng hài hòa giữa người và trăng, giữa ngôn từ, hình ảnh và ý thơ:

“Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ”.

Ta thấy: “Nhân, Nguyệt” rồi lại “Nguyệt, Thi gia” ở hai đầu câu thơ và cái song sắt nhà tù chắn ở giữa. Trăng và người tù tâm sự với nhau qua cái song sắt nhà tù đáng sợ ấy. Khoảnh khắc giao cảm giữa thiên nhiên và xuất hiện một sự hóa thân kì diệu: “Tù nhân” đã biến thành thi gia. Lời thơ đẹp đầy ý vị. Nó biểu hiện một tư thế ngắm trăng hiếm thấy. Tư thế ấy chính là phong thái ung dung, tự tại, lạc quan yêu đời, yêu tự do. “Ngắm trăng” là một bài thơ trữ tình đặc sắc. Bài thơ không hề có một chữ “thép” nào mà vẫn sáng ngời chất “thép”. Trong gian khổ tù đày, tâm hồn Bác vẫn có những giây phút thảnh thơi, tự do ngắm trăng, thưởng trăng.

Xem thêm:  Viết đoạn văn ngắn có sử dụng phép hoán dụ và ẩn dụ

Loading...

Bác không chỉ ngắm trăng trong tù. Bác còn có biết bao vần thơ đặc sắc nói về trăng và niềm vui ngắm trăng: ngắm trăng trung thu, ngắm trăng ngàn Việt Bắc, đi thuyền ngắm trăng… Túi thơ của Bác đầy trăng: “Trăng vào cửa sổ đòi thơ…”, "… Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền…”, “Sao đưa thuyền chạy, thuyền chờ trăng lên…”. Trăng tròn, trăng sáng… xuất hiện trong thơ Bác vì Bác là một nhà thơ giàu tình yêu thiên nhiên, vì Bác là một chiến sĩ giàu tình yêu đất nước quê hương. Bác đã tô điểm cho nền thi ca dân tộc một số bài thơ trăng đẹp.

Đọc bài thơ tứ tuyệt “Ngắm trăng” này, ta được thưởng thức một thi phẩm mang vẻ đẹp cổ kính, hoa lệ. Bác đã kế thừa thơ ca dân tộc, những bài ca dao nói về trăng làng quê thôn dã, trăng thanh nơi Côn Sơn của Nguyễn Trãi; trăng thề nguyền, trăng chia li, trăng đoàn tụ, trăng Truyện Kiều; “Song thưa để mặc bóng trăng vào”… của Tam Nguyên Yên Đổ…

Uống rượu, ngắm trăng là cái thú thanh cao của các tao nhân mặc khách xưa, nay – “Đêm thanh hớp nguyệt nghiêng chén” (Nguyễn Trãi). Ngắm trăng, thưởng trăng đối với Bác Hồ là một nét đẹp của tâm hồn rất yêu đời và khát khao tự do. Tự do cho con người. Tự do để tận hưởng mọi vẻ đẹp thiên nhiên của quê hương xứ sở. Đó là cảm nhận của nhiều người khi đọc bài thơ “Ngắm trăng” của Hồ Chí Minh.

Cảm nhận về bài thơ Ngắm trăng trong Nhật kí trong tù của Hồ Chí Minh – Bài làm 2

Bác Hồ là lãnh tụ vĩ đại của dân tộc ta trong thế kỉ XX. Bác tự nhận mình không phải là nhà thơ; có lần Bác nói: “Ngâm thơ ta vốn không ha…”. Nhưng số thơ Bác để lại khoảng 300 bài, trong đó có một số bài thơ rất hay. Thơ Bác dù viết bằng chữ Hán hay tiếng Việt đều ngắn, ý thơ giản dị, dễ hiểu mà sâu sắc. Mỗi bài thơ là một nét đẹp tâm hồn trong sáng của Bác.

Bài “Ngắm trăng” được Bác viết trong nhà ngục Quảng Tây (Trung Quốc) khi Bác bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam một cách vô cớ từ tháng 8 năm 1942 đến tháng 9 năm 1943.

Vốn yêu trăng, yêu thiên nhiên, tuy sống trong cảnh tù đày, chân tay bị cùm trói, bị đói rét, bị muỗi rệp, ghẻ lở hành hạ, không có rượu, hoa để thưởng trăng, nhưng Bác vẫn “khó hững hờ" trước cảnh đẹp đêm thu. Người tù vĩ đại này có cốt cách thanh cao thi sĩ tuyệt đẹp:

“Trong tù không rượu cũng không hoa,

Cánh đẹp đêm nay khó hững hờ.”

Cách ngắm trăng của Bác thật khác xa với nhiều người. Bác ngắm trăng trong nhà tù. Giữa Bác với vầng trăng là cửa sắt nhà ngục, là song sắt nhà tù Bác lặng lẽ ngắm trăng; trăng lặng lẽ nhìn Bác. Trăng được nhân hóa. Trăng là người bạn tri âm tri kỉ của Bác:

“ Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,

Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ"

Dưới ánh mắt của vầng trăng, Bác không còn là người tù nữa mà là một nhà thơ rất tao nhã.

Em rất thích bài thơ “Ngắm trăng” vì nó đã thể hiện tâm hồn trong sáng, phong thái thanh cao, ung dung tự tại và tình yêu trăng, yêu thiên nhiên của Bác Hồ vĩ đại. Bài thơ còn biểu hiện khát vọng tự do của Bác trong cảnh tù đày, như một bài thơ khác Bác đã viết:

“Chẳng được tự do mà thưởng nguyệt,

Lòng theo vời vợi mảnh trăng thu”

(Nhật ký trong tù)

Thơ là tiếng nói của tâm hồn. Bài thơ“Ngắm trăng" là tiếng nói tâm hồn của Hồ Chí Minh. Thanh cao, ung dung, yêu đời, lạc quan … là vẻ đẹp tâm hồn của Bác mà em cảm nhận được khi đọc hai bài thơ này.

LIKE ỦNG HỘ TÁC GIẢ